آشتی

اقیانوس است آن:

ژرفا و بی‌کرانه‌گی،

پرواز و گردابه و خیزاب
	بی آنکه بداند.

کوه است این:

شُکوه ِ پادرجایی،

فراز و فرود و گردن‌کشی
	بی این که بداند.

مرا اما
	انسان آفریده‌ای:

ذره‌ی بی شکوهی
	گدای پَشم و پِشک ِ جانوران،

تا تو را به خواری تسبیح گوید

از وحشت ِ قهرت بر خود بلرزد

بیگانه از خود چنگ در تو زند

تا تو
	کُل باشی.

مرا انسان آفریده‌ای:

شرم‌سار ِ هر لغزش ِ ناگزیر ِ تن‌اش

سرگردان ِ عرصات ِ دوزخ و سرنگون ِ چاه‌سارهای عَفِن:

یا خشنود ِ گردن نهادن به غلامی‌ تو

سرگردان ِ باغی بی‌صفا با گل‌های کاغذین.

فانی‌ام آفریده‌ای

پس هرگزت دوستی نخواهد بود که پیمان به آخر برد.

بر خود مبال که اشرف ِ آفرینه‌گان ِ تواَم من:

با من
	خدایی را
		شکوهی مقدّر نیست.

 

نقش ِ غلط مخوان
	هان!

اقیانوس نیستی تو

جلوه‌ی سیال ِ ظلمات ِ درون.

کوه نیستی

خشکینه‌ی بی‌انعطافی محض.

انسانی تو

سرمست ِ خُمب ِ فرزانه‌گی‌یی

که هنوز از آن قطره‌یی بیش درنکشیده

از مُعماهای َ سیاه سر برآورده

هستی
	معنای خود را با تو محک می‌زند.

از دوزخ و بهشت و فرش و عرش برمی‌گذری

 

و دایره‌ی حضورت

جهان را
	در آغوش می‌گیرد.

نام ِ تواَم من

به یاوه معنایم مکن!

 

احمد شاملو

لاله های سرخ

گر سرو را بلند به گلشن کشیده اند

کوتاه پیش قد بت من کشیده اند  

زین پاره دل چه ماند که مژگان بلند ها 

چندین پی رفوش ، به سوزن کشیده اند

امروز سر به دامن دیگر نهاده اند 

آنان که از کفم دل و دامن کشیده اند

آتش فکنده اند به خرمن مرا و ، خویش

منزل به خرمن گل و سوسن کشیده اند 

با ساقه ی بلند خود این لاله های سرخ

بهر ملامتم همه گردم کشیده اند 

کز عاشقی چه سود ؟ که ما را به جرم عشق

با داغ و خون به دشت و به دامن کشیده اند 

حال دلم مپرس و به چشمان من نگر

صد شعله سر به جانب روزن کشیده اند 

سیمین !‌ در آسمان خیال تو ، یادها

همچون شهاب ها ، خط روشن کشیده اند

سیمین بهبهانی

جخ امروز از مادر نزاده‌ام...

جخ امروز

از مادر نزاده‌ام
	نه

عمر ِ جهان بر من گذشته است.

نزدیک‌ترین خاطره‌ام خاطره‌ی قرن‌هاست.

بارها به خون ِمان کشیدند

به یاد آر،

و تنها دست‌آورد ِ کشتار

نان‌پاره‌ی بی‌قاتق ِ سفره‌ی بی‌برکت ِ ما بود.

اعراب فریب‌ام دادند

بُرج ِ موریانه را به دستان ِ پُرپینه‌ی خویش بر ایشان در گشودم،

مرا و همه‌گان را بر نطع ِ سیاه نشاندند و

گردن زدند.

نماز گزاردم و قتل ِ عام شدم
	که رافضی‌ام دانستند.

نماز گزاردم و قتل ِ عام شدم
	که قِرمَطی‌ام دانستند.

آن‌گاه قرار نهادند که ما و برادران ِمان یک‌دیگررابکشیم و

                                                        این

                                            کوتاه‌ترین طریق ِ وصول ِ به بهشت بود!

به یاد آر

که تنها دست‌آورد ِ کشتار

جُل‌پاره‌ی بی‌قدر ِ عورت ِ ما بود.

خوش‌بینی‌ برادرت تُرکان را آواز داد

تو را و مرا گردن زدند.

سفاهت ِ من چنگیزیان را آواز داد

تو را و همه‌گان را گردن زدند.

یوغ ِ ورزاو بر گردن ِمان نهادند.

گاوآهن بر ما بستند

بر گُرده‌مان نشستند

و گورستانی چندان بی‌مرز شیار کردند

که بازمانده‌گان را
	هنوز از چشم
		خونابه روان است.

کوچ ِ غریب را به یاد آر

از غُربتی به غُربت ِ دیگر،

تا جُست‌وجوی ایمان
	تنها فضیلت ِ ما باشد.

به یاد آر:

تاریخ ِ ما بی‌قراری بود

نه باوری

نه وطنی.

نه،

جخ امروز
	از مادر
		نزاده‌ام...

احمد شاملو